Szkoła z duszą - 90 lat samodzielnej działalności i pamięć pokoleń

W starej szkolnej auli słychać echo minionych dekad, a na dziedzińcu rosną drzewa, które pamiętają uczniów sprzed stu lat. W Lublińcu społeczność szkolna szykuje obchody okrągłej rocznicy, która łączy wspomnienia o nauce w języku niemieckim, powojennych trudnościach i kolejnym pokoleniom biegaczy na stadionie. Z tej jednej placówki wyłania się opowieść o zmianach, opiece i sportowych sukcesach.

• Pamięć i przemiany w Lublińcu
• Szkoła Podstawowa nr 1 jako ośrodek edukacji, sportu i opieki

Pamięć i przemiany w Lublińcu

Historia miejsca sięga końca XIX wieku; według szkolnej kroniki pierwszy zapis pochodzi z 1893 roku i sporządził go nauczyciel Ryszard Puff. W tamtych latach, gdy Śląsk znajdował się pod zaborem pruskim, dzieci z polskich rodzin uczyły się w narzuconym języku niemieckim w tzw. „czerwonym budynku”. Przełom nastąpił w roku szkolnym 1922/23, kiedy zajęcia zaczęto prowadzić po polsku.

Na dziedzińcu szkoły pamięć materializuje się w lipach: podczas obchodów rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja wmurowano urnę z protokołem pod pamiątkową lipą, a w czerwcu 2023 przy czerwonym budynku posadzono towarzyszącą jej lipkę, nazwaną Marysią. Te proste gesty podtrzymują więź między kolejnymi pokoleniami uczniów, nauczycieli i absolwentów.

Okres wojenny i tu zostawił ślad. W czasie II wojny światowej w „białym budynku” urządzono niemiecki szpital wojskowy, natomiast „czerwony budynek” zamieszkiwali przesiedleńcy z Bukowiny. Pierwszy rok szkolny w wolnej Polsce to 1945/1946, kiedy placówka przyjęła 713 uczniów; w trudnych latach powojennych szkoła prowadziła także akcje dożywiania i opiekę nad sierotami i półsierotami.

Szkoła Podstawowa nr 1 jako ośrodek edukacji, sportu i opieki

Z inicjatywy kierownika Jakuba Bazarnika powstał nowy gmach szkolny; budowę rozpoczęto 19 sierpnia 1935 roku, a wiosną oddano do użytku nowy „biały budynek”, który do dziś pozostaje sercem placówki. W okresie międzywojennym szkoła mieściła 8-klasową placówkę dla polskich uczniów z 595 wychowankami oraz 2-klasową niemiecką szkołę mniejszościową z 270 uczniami. Nauka odbywała się czasami na trzy zmiany i sięgała wieczora.

Przez dekady szkoła rozwijała zaplecze sportowe i opiekuńcze: na przełomie lat 70. i 80. zorganizowano prace przy budowie Międzyszkolnego Stadionu Sportowego, który oddano do użytku 26 maja 1980 roku. Otwarcie nowej hali sportowej nastąpiło 1 czerwca 1984 roku. Później powstały klasy sportowe, w tym profil lekkiej atletyki, a w 2001 roku utworzono klasę integracyjną. W 2018 roku dobudowano segment dostosowany do potrzeb uczniów niepełnosprawnych. W 2021 roku szkoła reaktywowała i rozwinęła klasy sportowe, kontynuując swoją tradycję pracy z młodymi sportowcami.

Szkoła miała i ma wielu dyrektorów, których nazwiska przypominają jej długą historię. Wśród nich są: Jakub Bazarnik, Ludwik Klama, Franciszek Janus, Paweł Porała, Antoni Kazik, Antoni Pilawa, Maria Bajek, Teresa Szymańska, Teresa Ptak, Jolanta Szeląg, Ryszard Puzik, Halina Bala, Blanka Bulik. Obecnie placówką kieruje Bożena Wręczycka, która prowadzi ją od 2007 roku.

Szkoła od lat podkreśla sferę wartości: edukację, wychowanie, otwartość i troskę o rozwój młodego człowieka. Misja placówki wyraża przekonanie, że każdy uczeń zasługuje na szansę rozwoju dostosowaną do swoich możliwości. Działalność obejmuje także Klub Historyczny im. Armii Krajowej, co świadczy o dbałości o pamięć i tożsamość.

W roku 2025 przypada 90. rocznica działalności szkoły jako samodzielnej instytucji. Obchody zaplanowano na 10 października — dzień, który ma być świętem wspomnień i spojrzeniem w przyszłość, gdy kolejna generacja przejmie szkolne mury i pamięć o nich.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Lublińcu.