Meble ze św. Edyty Stein - jak prezent ślubny wrócił po latach do rodzinnego domu

W kamienicy przy Nowowiejskiej 38 w Wrocławiu kryje się fragment rodzinnej opowieści, który przemierzył pół świata. Drewniana komoda i biblioteczka, dar od matki dla córki, powróciły do domu, w którym wcześniej mieszkała Edyta Stein - święta i patronka Europy. Ta historia łączy architekturę, emigrację i pamięć o rodzinie Stein w jednym przedmiocie.

• Dom rodzinny św. Edyty Stein - neoklasyczna willa z historią
• Droga mebli - od prezentu ślubnego przez Nowy Jork aż do powrotu
• Wspomnienia przy rynku w Lublińcu i salonik z epoki

Dom rodzinny św. Edyty Stein - neoklasyczna willa z historią

Kamienica przy ul. Nowowiejskiej 38 powstała około 1882 roku jako letnia rezydencja właściciela browaru. To dwupiętrowy budynek z mezaninem, wysokim parterem i charakterystyczną wachlarzową klatką schodową o metalowej ażurowej konstrukcji. W latach 1910–1933 mieszkała tu rodzina Steinów - w domu pani Augusty Stein wychowywało się czworo dzieci: Arno, Róża, Erna i Edyta. Wnętrza do dziś budzą wyobraźnię - duże okna, drewniane schody i meble, które łączą prywatne wspomnienia z historią miasta.

Droga mebli - od prezentu ślubnego przez Nowy Jork aż do powrotu

Komoda i biblioteczka, wykonane z litego drewna, były prezentem ślubnym, który Augusta zamówiła dla córki Erny. Po ślubie Erna i Hans Biberstein zamieszkali w rodzinnym domu, a meble stały tam przez kilkanaście lat. Kluczowe momenty ich losów:

• w 1910 roku rodzina Steinów kupiła willę przy Nowowiejskiej 38;
• 5 grudnia 1920 roku Erna wyszła za mąż za Hansa Bibersteina;
• w 1933 roku rodzina przeprowadziła się na ul. Powstańców Śląskich;
• w 1938 roku nasilające się represje zmusiły część rodziny do wyjazdu do Stanów Zjednoczonych - meble trafiły z Wrocławia do Nowego Jorku;
• kamienica została odebrana rodzinie w 1939 roku;
• po latach eksponowania w mieszkaniach emigrantów meble odziedziczyła córka Erny - Susanne, a następnie trafiły do wnuka brata Paula Ronalda, który przewiózł je do Seattle - to około 4 500 km od Nowego Jorku;
• po renowacji właściciel zdecydował się sprzedać wyposażenie i zaoferował sprawę do Wrocławia - dzięki wsparciu rodziny mieszkającej w USA oraz organizacyjnemu i finansowemu zaangażowaniu towarzystw związanych z Edytą Stein, meble popłynęły drogą morską z powrotem do Polski;
• w 2001 roku komoda i biblioteczka wróciły na miejsce - do domu rodzinnego św. Edyty Stein.

Ta trasa od prywatnego podarunku po przedmiot pamięci religijnej i rodzinnej pokazuje, jak materialne przedmioty mogą łączyć pokolenia rozrzucone po świecie.

Wspomnienia przy rynku w Lublińcu i salonik z epoki

W Lublińcu, przy rynku, stoi kamienica rodziny Courantów - dziś siedziba Muzeum Pro Memoria. Przy tworzeniu ekspozycji muzeum urządzono salonik stylizowany na początek XX wieku, czyli na czasy, kiedy mała Edytka odwiedzała dziadków. Choć meble w saloniku nie są oryginalne ze wrocławskiego domu Steinów, odnowione elementy dobrze oddają klimat tamtej epoki. Podczas wizyty w Polsce w 1995 roku na tej wiekowej sofie pozowała siostrzenica św. Edyty - Susanne Batzdorff z Nowego Jorku.

Warto zauważyć, że pamiątki rodzinne - nawet te z pozoru drobne, jak komoda czy biblioteczka - stają się nośnikami pamięci i punktami łączącymi miasta: Wrocław, Lublinec i miejsca emigracji. W ostatnich latach rodzina oraz instytucje upamiętniające Edytę Stein kontynuują te więzi - m.in. poprzez życzenia przesyłane z USA w związku z wręczeniem nagród im. Edyty Stein i spotkaniami potomków rodziny. W 1992 roku na fasadzie domu przy Nowowiejskiej 38 odsłonięto tablicę w trzech językach informującą, że w latach 1910–1933 mieszkała tam Edyta Stein.

Meble wróciły do Wrocławia jako świadectwo rodzinnej historii i przetrwania pamięci - i chociaż część pamiątek pozostaje jeszcze poza Polską, opowieści o nich dają podstawę do kolejnych wystaw, spotkań i refleksji nad tym, jak przedmioty łączą pokolenia.

na podstawie: Powiat Lubliniecki.